Biała dama

– Budujemy wizerunek nowoczesnego i bliskiego obywatelom marszałka. Niedługo powstanie strona internetowa poświęcona wyłącznie marszałkowi Sejmu – zapowiada jeden ze współpracowników. Kopacz ma założyć wideobloga. Ma być też aktywna na Facebooku i Twitterze. Na nowy wizerunek składają się także nowa ochrona – rosła blondynka, i nowy samochód – białe audi A8, pierwszy biały samochód w historii marszałkowskiej floty. Posłowie opozycji podśmiewają się, że jeśli do tego dodać nowy styl bycia pani marszałek, która częściej niż głównym wejściem przemyka na salę obrad bocznymi schodami, to „mamy w parlamencie nową białą damę". 

Biała dama nie może splamić się błotem z sadzawki, w jaką wpakowała ministra Arłukowicza i pacjentów. Gdy na przełomie roku wokół przygotowanej przez nią ustawy refundacyjnej rozpętała się burza, zbyła dziennikarzy stwierdzeniem: „Dziś ministrem zdrowia jest Bartosz Arłukowicz, on odpowie państwu na każde szczegółowe pytanie". Pytana, czy zagłosuje za zmianami w swojej ustawie, czyli przyzna się do błędu, odparła wymijająco, że będzie głosować „zgodnie z własnym sumieniem”. Po czym uciekła.

W dniu głosowania nad nowelizacją ustawy dziennikarze zablokowali więc wyjście z sali plenarnej, by uniemożliwić pani marszałek kolejną ucieczkę. Jak głosowała – łatwo sprawdzić w sejmowych wydrukach, ale dlaczego poparła zmiany we własnym projekcie, usłyszeć już trudniej. Stojąc przed murem kamer i mikrofonów, powiedziała tylko, że głosowała za zmianami, bo „pacjent zasługuje, by jego prawa były przestrzegane". Czy to oznacza, że ustawa przez nią przygotowana nie gwarantowała przestrzegania tych praw? Czy może oznacza, że jako minister nie przygotowała służby zdrowia do wdrożenia przepisów, choć miała na to czas – od maja, gdy ustawę przyjął Sejm, do października, gdy przestała być ministrem. Ale według Ewy Kopacz odpowiedzi na te pytania nie leżą już w zakresie jej obowiązków. Przecież jest marszałkiem Sejmu. Uniki pani marszałek nie podobały się nawet jej partyjnym koleżankom i kolegom. Andrzej Halicki i Małgorzata Kidawa-Błońska komentując zamieszanie wokół ustawy refundacyjnej, jednym głosem mówili, że problem powinna wytłumaczyć autorka ustawy.

Spadek reformatorki

Ewa Kopacz w swojej strategii „tisze jediesz, dalsze budiesz" ma wsparcie premiera. Gdy Donald Tusk powoływał Arłukowicza na stanowisko ministra zdrowia, dla wszystkich w PO było jasne, że ceną, jaką przyjdzie mu zapłacić za tekę, jest krycie błędów poprzedniczki. I Arłukowicz zobowiązanie wypełnia. Bierze na siebie awanturę wokół recept, niezadowolenie lekarzy i aptekarzy, boksowanie się z koncernami farmaceutycznymi.

Arłukowiczowi potrzebna będzie odporność, bo w służbie zdrowia mamy efekt śnieżnej kuli. Problemów przybywa. Choćby pierwszy z brzegu: problem z cyfryzacją służby zdrowia – chodzi o budowę elektronicznego systemu gromadzenia danych o pacjentach za ponad 700 mln zł. Nie wiadomo, czy system powstanie. Kontrola NIK wykryła nieprawidłowości w przetargach, a że szły na to pieniądze z Unii, sprawę bierze pod lupę Bruksela.

Innym zgniłym jajem w spadku po byłej minister może się okazać komercjalizacja szpitali. Była to sztandarowa reforma Kopacz. Urzędowanie w resorcie rozpoczęła w 2007 r. od oświadczenia, że to, czego poprzednicy nie zrobili w siedem lat, ona zrobi w parę miesięcy. Tyle że zapowiadany projekt ustawy okazał się w pierwszej wersji luźnymi wnioskami i premier musiał odwołać posiedzenie rządu, bo nie było o czym dyskutować. Gdy ustawa wreszcie powstała, Kopacz nie potrafiła jej obronić przed prezydenckim wetem, choć SLD był skłonny poprzeć jego odrzucenie w zamian za wykreślenie jednego słowa – „obligatoryjności" w procesie przekształcania publicznych szpitali w spółki prawa handlowego. „Nie wykazała nawet cienia elastyczności, by osiągnąć kompromis” – mówił wówczas „Wprost” poseł Bartosz Arłukowicz. Teraz będzie musiał tłumaczyć, dlaczego komercjalizowane szpitale (ustawa w okrojonej formie weszła w życie w 2012 r.) nie radzą sobie z długami, choć właśnie oddłużeniu szpitali miało służyć przekształcanie ich w placówki komercyjne. – Marszałek Sejmu nie może ingerować w działania władzy wykonawczej. Byłoby to niezgodne nie tylko z literą prawa, ale i z dobrym obyczajem. Nie można więc oczekiwać, że będę recenzowała poczynania Bartosza Arłukowicza – mówi oficjalnie Kopacz.

Nieoficjalnie – jak twierdzą partyjni koledzy – poczynania Arłukowicza recenzuje chętnie. – Twierdzi, że gdyby nadal była ministrem zdrowia, nie poszłaby na ustępstwa i nie dopuściłaby do zmian w ustawie refundacyjnej. Poza tym opowiada, że niezależnie od tego, kto będzie stał na czele resortu, Platforma i tak dokończy rozpoczętą przez nią komercjalizację szpitali – mówi poseł PO. – Arłukowicz nie jest tym już nawet wkurzony, on jest załamany. Nie wiem, jak długo będzie w stanie robić dobrą minę do złej gry – mówi poseł lewicy, znajomy ministra.

Cygaro z premierem

Siłą Kopacz, i to dla nikogo nie jest tajemnicą, jest jej zażyłość z Donaldem Tuskiem. To Tusk wylansował ją na szefową mazowieckich struktur PO, potem na ministra zdrowia, na wiceprzewodniczącą partii, a w końcu uczynił ją marszałkiem Sejmu. Na takie zaufanie szefa partii pracowała latami. Najpierw lecząc w sejmowym pokoju kontuzje piłkarskie posła Tuska i jego kolegów z boiska, potem, już jako minister, otaczając opieką medyczną najbliższą rodzinę premiera.

Kopacz zawsze jest pod ręką. Zawsze, gdy trzeba natychmiast reagować. Wezwana stawia się u szefa rządu w kwadrans. W zamian może liczyć na specjalne traktowanie. Premier wybacza jej więcej niż innym współpracownikom. A choćby w poprzedniej kadencji było jej co wybaczać – na posiedzeniach rządu potrafiła histeryzować i pokrzykiwać na innych ministrów, a w Ministerstwie Zdrowia tupać nogą i trzaskać drzwiami.

– Tuska jej zachowanie może śmieszyć albo denerwować, zresztą nawet od niego zdarzało się Ewie wychodzić ze łzami w oczach, gdy wzywana na dywanik musiała się tłumaczyć ze swoich poczynań – mówi polityk PO. – Ale Tusk ją chroni, bo wie, że Kopacz nigdy nie zagra przeciwko niemu. Kopacz nie zbuduje drużyny, która mogłaby zagrozić pozycji szefa, nie stoi za nią, jak za jej poprzednikiem, Grzegorzem Schetyną, żadna wewnątrzpartyjna siła. Jedyną siłą Kopacz jest poparcie Tuska, więc może się przeciwstawić wszystkim, tylko nie jemu. Gdy w 2007 r. obejmowała resort zdrowia, zadeklarowała, że rzuci palenie i zapali cygaro, gdy uda jej się zrobić reformę służby zdrowia. W 2012 r. jako marszałek Sejmu przyznaje: – Cygara z premierem Tuskiem nie zapaliłam. Zapomniałam o tym. A byłoby to pierwsze cygaro w moim życiu.

Marszałek na smyczy

Jedyny temat, na jaki chce rozmawiać Ewa Kopacz, to plany marszałka Sejmu. Najważniejsza decyzja? – Udało mi się doprowadzić do tego, że 13 grudnia ubiegłego roku posłowie godnie uczcili pamięć ofiar stanu wojennego – mówi Kopacz. Dzięki przygotowanemu przez nią wystąpieniu obyło się bez przepychanek i głosowania nad konkurencyjnymi projektami uchwał. – Usprawniłam także archiwizację obrad sejmowych podkomisji – dodaje. Do tej pory w podkomisjach nie powstawały nawet stenogramy. Teraz posiedzenia będą nagrywane cyfrowo. Ten pomysł to wynik wyniesionego z resortu zdrowia lęku przed lobbingiem. Kopacz tak jak Donald Tusk panicznie boi się kontaktów z biznesem.

– Poza tym – mówi – chcę wreszcie „wynieść" z gabinetu marszałka „zamrażarkę”. Nawet gdy wpłyną projekty kontrowersyjne, będę im nadawała bieg. Jeśli dana sprawa budzi emocje i ludzie o niej rozmawiają, to nie widzę powodu, dla którego Sejm miałby jej unikać – zapewnia Kopacz. Opozycja twierdzi jednak, że to wyłącznie obietnice. – Jak na razie projekty wnoszone przez opozycję są blokowane jeszcze bardziej niż wcześniej – mówi Ryszard Kalisz.

– Ewa Kopacz zachowuje się nie jak marszałek, lecz jak urzędnik PO – dodaje Sławomir Kłosowski z PiS. Partia Kaczyńskiego zarzuca Kopacz nie tylko blokowanie projektów ustaw, ale i zamykanie posłom ust. Chodzi o brak zgody na zadanie premierowi pytania o decyzję KRRiT w sprawie Telewizji Trwam. Teoretycznie marszałek ma rację, bo koncesja to sprawa KRRiT, a nie premiera, ale takim zakazem stwarza opozycji okazję do oskarżeń o „upartyjnianie parlamentu".

Jeśli zła opinia do niej przylgnie, nikt nie będzie pamiętał, że potrafiła zdyscyplinować posłów Solidarnej Polski próbujących blokować mównicę i że umie gasić pożary wszczynane przez Ruch Palikota. Dziś wielu w ławach opozycji nazywa Ewę Kopacz „marszałkiem na krótkiej smyczy premiera". To złośliwość wciąż na wyrost, bo Kopacz jest marszałkiem od kilku miesięcy. Faktem jest jednak, że musi ona podjąć kluczową decyzję – czy chce być marszałkiem Sejmu, czy Donalda Tuska. Bo to jednak nie to samo.